/ Wyrok TSUE z 12 lutego 2026 r. (C-471/24) w sprawie kredytów opartych na WIBOR i jego skutki dla polskich kredytobiorców

12 lutego 2026 r. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wydał wyczekiwany wyrok w sprawie C-471/24, dotyczącej kredytu złotówkowego opartego na zmiennym oprocentowaniu ustalanym w oparciu o wskaźnik WIBOR. Sprawa, która trafiła przed TSUE, dotyczyła konkretnie umowy zawartej z PKO BP. Orzeczenie to, wydane na kanwie pytań prejudycjalnych skierowanych przez Sąd Okręgowy w Częstochowie, dotyczy głównie możliwości badania przez sąd zawartych w umowach kredytu klauzul oprocentowania opartych na wskaźniku WIBOR w świetle przepisów Dyrektywy 93/13/EWG w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich oraz spełnienia obowiązków informacyjnych wobec kredytobiorcy, nałożonych zarówno na bank, jak i na administratora wskaźnika. Jakie jest zdanie TSUE na temat WIBOR-u oraz co omawiany wyrok oznacza zarówno dla kredytobiorców jak i banków? Odpowiedzi udzielamy w niniejszym artykule.

Znaczenie tego rozstrzygnięcia należy rozpatrywać również w kontekście dotychczasowych sporów dotyczących eliminowania WIBOR z umów kredytowych. W praktyce sądowej pojawiają się już orzeczenia, w których dochodzi do usunięcia wskaźnika referencyjnego z konstrukcji oprocentowania, czego przykładem jest analiza przedstawiona w artykule: https://centrum-antywindykacji.pl/sad-usuwa-wibor-z-umowy-kredytu-hipotecznego/.

Tło sprawy

Sąd Okręgowy w Częstochowie, postanowieniem z 31 maja 2024 r. wydanym w sprawie o sygn. akt I C 226/23, skierował do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej cztery pytania prejudycjalne dotyczące stawki referencyjnej WIBOR, stosowanej w złotówkowych umowach kredytów hipotecznych oraz kredytach gotówkowych. Częstochowski Sąd zapytał TSUE m.in. o to:

• Czy zapisy umowy, które wprowadzają zmienne oprocentowanie oparte o WIBOR, mogą podlegać w ogóle ocenie na gruncie Dyrektywy 93/13/EWG o nieuczciwych warunkach w umowach konsumenckich?
• Czy te zapisy muszą spełniać wymogi przejrzystości i jasności (być zrozumiałe dla konsumenta)?
• Czy bank — jeżeli nie udzielił konsumentowi pełnych informacji odnośnie narażenia na ryzyko zmiennej stopy procentowej — dopuścił się naruszenia równowagi kontraktowej?
• Co się dzieje, jeśli klauzula dotycząca zmiennego oprocentowania w oparciu o wskaźnik referencyjny WIBOR zostanie uznana za niedozwoloną — czy umowa kredytowa może dalej funkcjonować (wysokość oprocentowania kwoty kapitału kredytu opiera się wówczas na drugim składniku ustalającym wysokość oprocentowania zawartym w umowie, to jest stałej marży banku), czy też musi upaść w całości?

Dla właściwego zrozumienia problematyki istotne jest przypomnienie, czym w istocie jest wskaźnik referencyjny i jak wpływa on na wysokość zobowiązania kredytobiorcy. Mechanizm ten został szerzej wyjaśniony w opracowaniu: https://centrum-antywindykacji.pl/czym-jest-wskaznik-wibor-i-w-jaki-sposob-wplywa-na-rate-kredytu/.

Kluczowe tezy wyroku

Wyrok TSUE z 12 lutego 2026 r. koncentruje się na interpretacji Dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich oraz powiązanych aktów prawa unijnego, takich jak Rozporządzenie BMR (2016/1011) regulujące wskaźniki referencyjne oraz Dyrektywa 2014/17/UE o kredytach hipotecznych. TSUE nie stwierdził nielegalności wskaźnika WIBOR ani nie przesądził o nieważności wszystkich umów kredytowych skonstruowanych w oparciu o tej wskaźnik referencyjny, tym samym samo zastosowanie wskaźnika referencyjnego WIBOR w umowie kredytowej nie stanowi automatycznej podstawy do stwierdzenia jej nieważności. Trybunał przyjął jednak kilka istotnych założeń, mających duże znaczenie dla sporów sądowych. Poniżej przedstawiamy najważniejsze tezy wyroku wydanego w sprawie C-471/24, na które szczególnie warto zwrócić uwagę.

1. Możliwość badania klauzul opartych na WIBOR

Trybunał potwierdził, że postanowienia umowy kredytu odwołujące się do wskaźnika referencyjnego, takiego jak WIBOR, co do zasady mogą podlegać kontroli pod kątem nieuczciwego charakteru. Nie są one automatycznie wyłączone spod kontroli tylko dlatego, że odnoszą się do wskaźnika referencyjnego regulowanego przepisami prawa. Zgodnie z art. 1 ust. 2 Dyrektywy 93/13/EWG, wyłączenie z takiej kontroli jest możliwe jedynie w przypadku postanowień bezpośrednio odzwierciedlających obowiązkowe przepisy prawa. WIBOR, jako mechanizm elastyczny, nie spełnia tego kryterium, co umożliwia sądową weryfikację pod kątem przejrzystości i równowagi stron.

Oznacza to, że sąd krajowy może badać, czy postanowienie umowy spełnia wymogi przejrzystości oraz czy konsument został właściwie poinformowany o mechanizmie ustalania oprocentowania.

W praktyce oznacza to, że w przypadku uznania klauzuli WIBOR za abuzywną pojawia się pytanie o dalsze obowiązywanie umowy kredytowej. Kwestia ta została szerzej omówiona w analizie dotyczącej funkcjonowania kredytu po eliminacji wskaźnika referencyjnego: https://centrum-antywindykacji.pl/umowa-o-kredyt-zlotowy-a-usuniecie-indeksu-wibor/.

2. Kluczowe znaczenie obowiązków informacyjnych banku

Jednym z najważniejszych elementów wyroku jest podkreślenie znaczenia obowiązków informacyjnych banków. Trybunał wskazał, że konsument powinien otrzymać jasne, zrozumiałe i kompletne informacje pozwalające mu ocenić ekonomiczne konsekwencje zawarcia umowy.

Zakres obowiązków informacyjnych w przypadku kredytów hipotecznych należy ustalać w kontekście Dyrektywy 2014/17 (Dyrektywa z dnia 4 lutego 2014 r. w sprawie konsumenckich umów o kredyt związanych z nieruchomościami mieszkalnymi i zmieniająca dyrektywy 2008/48/WE i 2013/36/UE oraz rozporządzenie (UE) nr 1093/2010) oraz rozporządzenia BMR (Rozporządzenie z dnia 8 czerwca 2016 r. w sprawie indeksów stosowanych jako wskaźniki referencyjne w instrumentach finansowych i umowach finansowych lub do pomiaru wyników funduszy inwestycyjnych i zmieniające dyrektywy 2008/48/WE i 2014/17/UE oraz rozporządzenie (UE) nr 596/2014).

Jednocześnie dla wielu kredytobiorców kluczowe pozostaje podstawowe zrozumienie czym jest WIBOR jako element oprocentowania. Szersze omówienie tej kwestii znajduje się w materiale: https://centrum-antywindykacji.pl/co-to-jest-wibor/.

Bank nie ma obowiązku szczegółowego wyjaśniania metodologii ustalania wskaźnika WIBOR, pod warunkiem odesłania kredytobiorcy do informacji publikowanych przez administratora wskaźnika, przy czym bank powinien robić to obiektywnie, tak aby nie zniekształcać rzeczywistego obrazu WIBOR.

Bank ma obowiązek przekazać informacje o potencjalnych wahaniach wskaźnika, w tym symulacji rat kredytowych w różnych scenariuszach – ogólne ostrzeżenia o ryzyku wzrostu stóp procentowych nie są wystarczające. Niezbędne jest przedstawienie historycznej zmienności WIBOR oraz prognoz długoterminowych, szczególnie w umowach o okresie spłaty przekraczającym 20–30 lat.

TSUE jednoznacznie potwierdził, że sąd krajowy ma kompetencję do zbadania wszystkich okoliczności związanych z zawarciem umowy, w tym także tego, czy bank wywiązał się ze swoich obowiązków informacyjnych oraz czy postanowienia umowy są przejrzyste. Tym samym kontrola sądowa nie ma polegać na analizie technicznej konstrukcji wskaźnika WIBOR, lecz na ocenie, czy konsument został rzetelnie poinformowany o ryzyku finansowym związanym z jego zastosowaniem. Jest to niezwykle istotne, ponieważ oznacza, że każdy przypadek powinien być analizowany indywidualnie.

3. Kontrola metodologii WIBOR w umowach zawartych przed 2018 r.

Zauważenia wymaga, że WIBOR nie jest wskaźnikiem referencyjnym w rozumieniu unijnego Rozporządzenia BMR od zawsze. Samo rozporządzenie weszło w życie dopiero 1 stycznia 2018 r., wobec czego TSUE dopuścił kontrolę metodologii WIBOR w umowach zawartych przed 2018 r., czyli przed pełnym wdrożeniem Rozporządzenia BMR. W okresie tym WIBOR funkcjonował w ramach samoregulacji, co mogło budzić wątpliwości co do jego rzetelności, dlatego umowy zawarte przed 2018 r. nie podlegają wspomnianemu wyłączeniu i sądy mogą w postępowaniach dotyczących takich umów badać także sam WIBOR.

Czego TSUE nie stwierdził

W przestrzeni publicznej pojawiło się wiele uproszczonych interpretacji wyroku. Warto zatem jasno wskazać, czego Trybunał nie orzekł.

TSUE nie:

• unieważnił automatycznie wszystkich umów kredytów opartych na WIBOR,
• nie uznał wskaźnika WIBOR za nielegalny,
• nie przesądził, że każda umowa zawierająca WIBOR jest nieważna,
• nie nakazał bankom zwrotu świadczeń wszystkim kredytobiorcom.

Wyrok ma charakter interpretacyjny i wskazuje sądom krajowym, w jaki sposób należy stosować przepisy prawa unijnego przy ocenie konkretnych umów.

Trybunał nie odpowiedział również na pytanie, co należy zrobić z umową, jeśli klauzula WIBOR zostanie uznana za niedozwoloną. Nie opowiada się jednoznacznie ani za możliwością pozostawienia samej marży, ani za koniecznością unieważnienia całej umowy. W praktyce oznacza to, że jeśli postanowienie dotyczące zmiennego oprocentowania opartego na WIBOR zostanie uznane za nieuczciwe, sąd będzie zobowiązany zastosować takie rozwiązanie, które w największym stopniu ochroni interes konsumenta. Może to polegać na tzw. „odwiborowaniu” umowy, czyli pozostawieniu wyłącznie marży banku, albo – w określonych przypadkach – na stwierdzeniu nieważności całej umowy kredytowej. Ostateczne rozstrzygnięcia będą miały nie tylko znaczenie dla poszczególnych kredytobiorców, ale mogą wpłynąć na cały model funkcjonowania rynku kredytowego w Polsce.

Znaczenie wyroku dla kredytobiorców

Omawiany wyrok należy uznać za korzystny dla kredytobiorców. Najważniejsze konsekwencje obejmują przede wszystkim możliwość skutecznego kwestionowania postanowień umownych dotyczących zmiennego oprocentowania oraz podkreślają priorytet przejrzystości i rzetelności informacji przekazywanych klientom banków. Orzeczenie TSUE nie prowadzi do automatycznego unieważnienia umów kredytowych opartych na WIBOR, lecz zobowiązuje sądy krajowe do indywidualnej oceny każdego przypadku. Kluczowe znaczenie w tego typu sprawach będzie miało ustalenie, czy w konkretnej sprawie doszło do naruszenia obowiązków informacyjnych oraz czy konsument miał możliwość zrozumienia mechanizmu oprocentowania.

Tym samym oś sporu przesuwa się obecnie z kwestionowania samego wskaźnika WIBOR na grunt oceny relacji między bankiem a konsumentem oraz jakości i kompletności przekazanych informacji. W praktyce oznacza to, że kluczowe znaczenie zyskują dowody pochodzące z dokumentacji sprzedażowej oraz z przebiegu procesu zawierania umowy kredytowej.

Wyrok szczególnie wzmacnia pozycję kredytobiorców z umowami zawartymi przed 2018 r., gdzie możliwe jest kwestionowanie historycznej metodologii WIBOR i nadzoru nad nim. Znaczenie ma więc moment zawarcia umowy kredytu, ponieważ inaczej należy oceniać umowę z 2012 r., a inaczej umowę z 2020 r., zawartą w pełnym reżimie BMR i Dyrektywy 2014/17.

Dla wielu kredytobiorców wyrok ten może stanowić podstawę do zakwestionowania warunków umowy kredytowej i dochodzenia roszczeń wobec banku. Jednocześnie każda sprawa wymaga indywidualnej analizy, uwzględniającej treść umowy, zakres przekazanych informacji oraz okoliczności jej zawarcia.