/ Skarga na czynności komornika: termin, opłata i wzór

Skarga na czynności komornika to podstawowy sposób, żeby zakwestionować błędne działanie komornika albo jego bezczynność. Masz na nią tylko tydzień, wnosisz ją za pośrednictwem tego samego komornika, a opłata wynosi 50 zł. Wyjaśniamy, kiedy skarga ma sens, co musi zawierać pismo, ile trwa sprawa i co zrobić, gdy sama skarga nie wystarczy.

Czym jest skarga na czynności komornika

Komornik prowadzi egzekucję na podstawie tytułu wykonawczego, ale nie może robić wszystkiego, co uzna za skuteczne. Każde zajęcie, wezwanie, opis, oszacowanie czy postanowienie o kosztach musi być zgodne z przepisami Kodeksu postępowania cywilnego. Jeżeli komornik działa wbrew nim albo nie robi czegoś, co powinien zrobić, przysługuje skarga do sądu rejonowego (art. 767 § 1 k.p.c.).

Skarga dotyczy tego, jak komornik prowadzi egzekucję, a nie tego, czy dług w ogóle istnieje. Sąd rozpoznający skargę nie bada, czy wierzyciel ma rację co do samej należności. Sprawdza, czy konkretna czynność była prawidłowa: czy komornik zajął to, co wolno zająć, czy dobrze wyliczył kwotę, czy prawidłowo zawiadomił strony i czy nie przekroczył swoich uprawnień. O tym, jak w ogóle przebiega egzekucja i kiedy da się ją zatrzymać, piszemy też w poradniku jak wstrzymać egzekucję komorniczą.

Kto może złożyć skargę na komornika

Skargę może złożyć strona postępowania, czyli dłużnik albo wierzyciel. Może ją też złożyć każda inna osoba, której prawa zostały przez czynności lub zaniechanie komornika naruszone albo zagrożone (art. 767 § 2 k.p.c.). W praktyce chodzi często o członków rodziny dłużnika, współwłaścicieli zajętych rzeczy albo osoby, których rachunek bankowy zajęto przez pomyłkę.

Skarga przysługuje również wierzycielowi. Wierzyciel składa ją najczęściej wtedy, gdy komornik jest bezczynny, zbyt wcześnie umarza postępowanie albo źle rozlicza koszty. W tym poradniku skupiamy się jednak na sytuacji dłużnika i osób trzecich.

Na jakie czynności komornika można złożyć skargę

Przepis nie zawiera zamkniętej listy. Skarga przysługuje zarówno na czynność, jak i na zaniechanie czynności. Najczęstsze sytuacje, z którymi zgłaszają się do nas dłużnicy, to:

• zajęcie świadczeń wolnych od egzekucji. Art. 833 § 6 k.p.c. wyłącza spod egzekucji między innymi świadczenia rodzinne, świadczenie wychowawcze (800 plus), świadczenie dobry start i świadczenia z pomocy społecznej. Jeśli komornik je zajął, skarga jest w pełni uzasadniona. Szczegóły opisujemy w tekście czy komornik może zająć zasiłek z MOPS;
• zajęcie zbyt dużej części wynagrodzenia lub naruszenie kwoty wolnej. Jeżeli pracodawca na polecenie komornika potrąca więcej, niż pozwalają przepisy, warto sprawdzić, ile komornik może zabrać z pensji, i porównać to z paskiem wypłaty;
• zajęcie rachunku osoby, która nie jest dłużnikiem. Dotyczy to szczególnie kont dzieci i innych członków rodziny. To, czy komornik może zająć konto dziecka, zależy od tego, czyje pieniądze faktycznie są na rachunku;
• zajęcie rzeczy wyłączonych spod egzekucji. Art. 829 k.p.c. chroni między innymi podstawowe sprzęty domowe (lodówkę, pralkę, łóżka, stół), codzienne ubranie, przedmioty niezbędne do nauki oraz narzędzia potrzebne do osobistej pracy zarobkowej dłużnika (z wyłączeniem pojazdów mechanicznych);
• wszczęcie egzekucji bez prawidłowego doręczenia. Częsty scenariusz to zajęcie komornicze bez wezwania do zapłaty albo na podstawie nakazu, o którym dłużnik nigdy się nie dowiedział;
• błędne postanowienie o kosztach egzekucji, na przykład zawyżona opłata egzekucyjna albo koszty, których nie da się powiązać z żadną czynnością;
• bezczynność komornika, na przykład brak rozliczenia wpłat, nieprzekazanie środków, brak reakcji na wniosek o zwolnienie spod zajęcia.

Skarga nie przysługuje na zarządzenie komornika o wezwaniu do usunięcia braków pisma, na zawiadomienie o terminie czynności ani na uiszczenie przez komornika podatku VAT (art. 767 § 1¹ k.p.c.).

Termin na skargę na czynności komornika

Termin jest krótki i to on najczęściej decyduje o przegranej. Skargę wnosi się w terminie tygodnia (art. 767 § 4 k.p.c.), ale moment, od którego liczy się ten tydzień, zależy od sytuacji:

• jeżeli byłeś obecny przy czynności albo zawiadomiono Cię o jej terminie, tydzień liczy się od dnia dokonania czynności;
• w pozostałych przypadkach liczy się od dnia zawiadomienia Cię o dokonanej czynności;
• jeżeli nikt Cię nie zawiadomił, liczy się od dnia, w którym dowiedziałeś się o czynności, na przykład od chwili, gdy bank poinformował Cię o blokadzie konta;
• przy skardze na zaniechanie tydzień liczy się od dnia, w którym dowiedziałeś się, że czynność miała zostać dokonana.

Skarga złożona po terminie zostanie odrzucona i sąd nie zajmie się nią merytorycznie (art. 767³ § 1 k.p.c.). Dlatego warto zachować kopertę, potwierdzenie odbioru albo wiadomość z banku, z której wynika data dowiedzenia się o zajęciu.

Kilka czynności ma własne terminy. Zaskarżenie opisu i oszacowania nieruchomości wnosi się w ciągu dwóch tygodni od ukończenia opisu (art. 950 k.p.c.). Przy ruchomościach zastrzeżenia do oszacowania zgłasza się komornikowi do protokołu przy zajęciu, a jeśli to niemożliwe, w ciągu trzech dni od doręczenia odpisu protokołu (art. 853 § 2 k.p.c.).

Gdzie złożyć skargę na komornika

Tu wiele osób popełnia błąd. Skargę rozpoznaje sąd rejonowy właściwy według siedziby kancelarii komornika, ale pismo składa się do komornika, który dokonał czynności albo jej zaniechał (art. 767 § 5 k.p.c.). Można je złożyć osobiście w kancelarii komorniczej albo wysłać pocztą, najlepiej listem poleconym za potwierdzeniem odbioru.

Komornik ma trzy dni od otrzymania skargi na sporządzenie uzasadnienia zaskarżonej czynności albo przyczyn jej zaniechania. Potem przekazuje skargę razem z aktami do sądu. Wyjątek: jeśli komornik uzna, że skarga jest w całości zasadna, może ją sam uwzględnić i zawiadomić o tym skarżącego oraz pozostałych zainteresowanych.

Opłata od skargi na czynności komornika

Od skargi pobiera się opłatę stałą w wysokości 50 zł (art. 25 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych). Opłatę wnosi się przelewem na rachunek sądu rejonowego, który będzie rozpoznawał skargę, albo znakami opłaty sądowej. Potwierdzenie warto dołączyć do pisma.

Nieopłacona skarga zostanie odrzucona. Jeżeli nie stać Cię na opłatę, możesz razem ze skargą złożyć wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych wraz z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach. Jeżeli sąd uzna, że komornik oczywiście naruszył prawo, może obciążyć go kosztami postępowania wywołanego skargą (art. 767 § 6 k.p.c.).

Skarga na czynności komornika: wzór i elementy pisma

Skarga musi spełniać wymogi pisma procesowego oraz wskazywać zaskarżoną czynność (albo czynność, której zaniechano), wniosek o jej zmianę, uchylenie lub dokonanie oraz uzasadnienie (art. 767 § 3 k.p.c.). Skargę można złożyć na urzędowym formularzu, ale nie jest to obowiązkowe. Formularz powinien być bezpłatnie dostępny w kancelarii komorniczej, w sądzie i w internecie, a komornik ma obowiązek poinformować dłużnika o tej możliwości przy pierwszej czynności egzekucyjnej.

Jeśli piszesz skargę samodzielnie, zachowaj taki układ:

1. miejscowość i data;
2. oznaczenie sądu: Sąd Rejonowy w … Wydział Cywilny, za pośrednictwem Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w … (imię, nazwisko, adres kancelarii);
3. sygnatura akt komorniczych, na przykład Km 1234/26;
4. dane skarżącego oraz pozostałych uczestników (wierzyciel, dłużnik) z adresami;
5. tytuł pisma: „Skarga na czynność komornika” albo „Skarga na zaniechanie czynności przez komornika”;
6. wskazanie zaskarżonej czynności, z datą, na przykład „zajęcie rachunku bankowego nr … dokonane dnia …”;
7. wniosek, czyli czego żądasz: uchylenia zajęcia, zmiany postanowienia, dokonania określonej czynności;
8. jeśli to potrzebne, wniosek o wstrzymanie czynności lub zawieszenie postępowania do czasu rozpoznania skargi;
9. uzasadnienie: krótki opis stanu faktycznego, przepis, który komornik naruszył, i dowody (wyciąg z rachunku, decyzja o przyznaniu świadczenia, umowa, faktura);
10. podpis oraz lista załączników: dowód opłaty, odpisy skargi dla każdego uczestnika, kopie dokumentów.

Uzasadnienie nie musi być długie, ale musi być konkretne. Zdanie „komornik działa niezgodnie z prawem” niczego nie wnosi. Zdanie „komornik zajął na rachunku nr … kwotę 800 zł pochodzącą ze świadczenia wychowawczego, które zgodnie z art. 833 § 6 k.p.c. nie podlega egzekucji” daje sądowi wszystko, czego potrzebuje.

Czy skarga wstrzymuje egzekucję

Nie. Samo wniesienie skargi nie wstrzymuje postępowania egzekucyjnego ani wykonania zaskarżonej czynności (art. 767² § 2 k.p.c.). Egzekucja toczy się dalej, chyba że sąd zawiesi postępowanie albo wstrzyma dokonanie czynności. Dlatego przy pilnych sprawach, na przykład zbliżającej się licytacji albo blokadzie jedynego konta, warto od razu w skardze złożyć wniosek o wstrzymanie czynności i uzasadnić, dlaczego dalsze działania komornika wyrządzą szkodę trudną do odwrócenia.

Jak długo sąd rozpoznaje skargę i co dalej

Sąd powinien rozpoznać skargę w ciągu tygodnia od jej wpływu, a jeśli trzeba było uzupełnić braki formalne, w ciągu tygodnia od ich uzupełnienia (art. 767² § 1 k.p.c.). W praktyce, ze względu na obciążenie sądów, trwa to często dłużej, ale sprawy ze skarg należą do szybszych.

Sąd może skargę uwzględnić (uchyla lub zmienia czynność albo nakazuje jej dokonanie), oddalić albo odrzucić, jeśli wpłynęła po terminie, nie została opłacona albo nie uzupełniono jej braków. Zażalenie na postanowienie sądu przysługuje tylko w przypadkach wskazanych w ustawie, między innymi na odrzucenie skargi, na rozstrzygnięcie o kosztach obciążających komornika oraz na postanowienie w sprawie opisu i oszacowania nieruchomości.

Skarga do prezesa sądu a skarga na czynności komornika

Wiele osób pisze „skargę na komornika” do prezesa sądu rejonowego, licząc na to, że zatrzyma on egzekucję. Prezes sądu sprawuje nad komornikiem nadzór administracyjny i rozpatruje skargi w ciągu 30 dni, ale tylko takie, które nie podlegają rozpoznaniu przez sąd w trybie art. 767 k.p.c. (art. 179 ustawy o komornikach sądowych). Jeśli skarga do prezesa dotyczy w rzeczywistości konkretnej czynności egzekucyjnej, prezes przekazuje ją właściwemu komornikowi, a cenny tydzień może już minąć.

Skarga do prezesa sądu ma sens przy zarzutach dotyczących sposobu pracy kancelarii: braku odpowiedzi na pisma, przewlekłości, niewłaściwego zachowania. Gdy chodzi o uchylenie zajęcia czy zmianę kosztów, właściwa jest skarga na czynności komornika.

Kiedy skarga nie wystarczy

Skarga naprawia błędy proceduralne, ale nie podważa samego długu. Jeżeli problem leży głębiej, potrzebne są inne środki:

• powództwo przeciwegzekucyjne (art. 840 k.p.c.) to zwykły proces przeciwko wierzycielowi. Dłużnik może w nim żądać pozbawienia tytułu wykonawczego wykonalności, na przykład gdy dług został spłacony, umorzony przez potrącenie albo się przedawnił;
• powództwo o zwolnienie zajętego przedmiotu od egzekucji (art. 841 k.p.c.) przysługuje osobie trzeciej, której rzecz zajęto za cudze długi. Termin to miesiąc od dnia dowiedzenia się o naruszeniu prawa. W tej sytuacji często pojawia się pytanie, czy komornik może zająć samochód, jak jest współwłaściciel;
• jeśli egzekucja toczy się na podstawie nakazu, który nigdy nie został Ci prawidłowo doręczony, kluczowe może być złożenie wniosku o doręczenie nakazu i wniesienie środka zaskarżenia, czyli sprzeciwu od nakazu zapłaty, razem z wnioskiem o zawieszenie egzekucji.

Nie każdy spór z komornikiem musi trafić do sądu. Przy prawidłowo prowadzonej egzekucji czasem lepszy efekt dają negocjacje z komornikiem i wierzycielem, na przykład o ograniczenie zajęcia albo spłatę w ratach.

Najczęstsze błędy przy skardze na komornika

• przekroczenie tygodniowego terminu, bo dłużnik czekał na odpowiedź z banku albo od wierzyciela;
• wysłanie skargi bezpośrednio do sądu albo do prezesa sądu zamiast do komornika;
• brak opłaty 50 zł albo wniosku o zwolnienie od kosztów;
• ogólnikowe uzasadnienie bez wskazania konkretnej czynności i przepisu;
• brak wniosku o wstrzymanie czynności, gdy sprawa jest pilna;
• używanie skargi do kwestionowania samego długu, który można podważyć tylko w innym postępowaniu.

Pomoc przy skardze na czynności komornika

Skarga to krótkie pismo, ale liczy się w nim każdy dzień i każde sformułowanie. Jako kancelaria antywindykacyjna analizujemy akta egzekucji, sprawdzamy, czy komornik nie zajął świadczeń wolnych od egzekucji albo cudzego majątku, i przygotowujemy skargę razem z wnioskiem o wstrzymanie czynności. Jeśli egzekucja jest wynikiem nakazu, o którym nie wiedziałeś, albo dług się przedawnił, dobieramy właściwe powództwo. Jeżeli potrzebujesz pomocy dla zadłużonych z komornikiem, prześlij nam dokumenty. Pierwsza analiza sprawy jest bezpłatna.

FAQ: skarga na czynności komornika

Ile kosztuje skarga na czynności komornika?

Opłata stała wynosi 50 zł. Nieopłacona skarga zostanie odrzucona, chyba że jednocześnie złożysz wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych.

Ile mam czasu na złożenie skargi na komornika?

Tydzień. Termin liczy się od dnia czynności, jeśli przy niej byłeś albo zawiadomiono Cię o jej terminie, w innych przypadkach od zawiadomienia o czynności albo od dnia, w którym się o niej dowiedziałeś.

Czy skargę na komornika składa się do sądu?

Rozpoznaje ją sąd rejonowy właściwy według siedziby kancelarii komornika, ale pismo składa się do komornika. Komornik w ciągu trzech dni sporządza uzasadnienie i przekazuje skargę z aktami do sądu, chyba że uwzględni ją w całości.

Czy muszę użyć urzędowego formularza?

Nie. Skarga może być wniesiona na formularzu, ale równie skuteczna jest skarga napisana samodzielnie, jeśli zawiera wszystkie wymagane elementy.

Czy skarga zatrzymuje komornika?

Nie. Egzekucja toczy się dalej, dopóki sąd nie zawiesi postępowania albo nie wstrzyma czynności. Dlatego wniosek o wstrzymanie warto zawrzeć od razu w skardze.

Czy mogę złożyć skargę, jeśli nie jestem dłużnikiem?

Tak. Skargę może złożyć każda osoba, której prawa zostały naruszone albo zagrożone czynnością komornika, na przykład właściciel zajętego rachunku albo współwłaściciel zajętej rzeczy.

Co zrobić, gdy komornik nic nie robi?

Na bezczynność również przysługuje skarga, czyli skarga na zaniechanie dokonania czynności. Składa się ją w ciągu tygodnia od dnia, w którym dowiedziałeś się, że czynność miała zostać dokonana.